D66 in de min na vier maanden kabinet: nieuwe peiling laat opvallende verschuiving zien

DEN HAAG – De politieke bodem zakt onder de voeten van D66 weg. Slechts vier maanden na de start van het kabinet-Jetten slaat de twijfel genadeloos toe. De nieuwste Peilingwijzer liegt er niet om: de partij van premier Rob Jetten krijgt een ongekende klap te verwerken en verliest in razend tempo de gunst van de kiezer.

Een vrije val in de peilingen

Waar D66 bij de verkiezingen nog zegevierde met 26 zetels, is die glans in recordtijd verdwenen. De peilingen laten een pijnlijke realiteit zien: de partij bungelt nu op slechts 15 tot 20 zetels. Dit is een verlies van minimaal zes, maar mogelijk zelfs elf zetels. Voor een partij die zichzelf onlangs nog als de grootste van het land zag en het kabinet formeerde, is dit een politieke afstraffing van jewelste.

Volgens politicoloog Tom Louwerse is deze vrije val niet geheel onverwacht. Het minderheidskabinet moet continu in de Tweede Kamer op zoek naar steun, waardoor compromissen onvermijdelijk zijn geworden. Dit maakt het voor D66 nagenoeg onmogelijk om nog een duidelijke politieke koers uit te stralen. De achterban, die ooit zo trouw was, begint nu massaal te twijfelen aan de richting die premier Jetten met het land opgaat.

Pro profiteert van de chaos

Terwijl D66 in de hoek waar de klappen vallen zit, lacht de oppositie in haar vuistje. Vooral de partij Pro, voortgekomen uit de fusie van GroenLinks en PvdA, spint garen bij de onvrede in het land. Volgens de Peilingwijzer schiet Pro omhoog naar 24 tot 29 zetels, waarmee zij op dit moment de grootste partij van Nederland in de peilingen zijn.

Het onderzoek van Ipsos I&O legt een pijnlijk proces bloot: ongeveer vijftien procent van de voormalige D66-kiezers heeft inmiddels de overstap gemaakt naar Pro. De conclusie is helder: kiezers die vinden dat het kabinet-Jetten onvoldoende links beleid voert, keren de premier de rug toe en vluchten naar de oppositie.

De spagaat van D66

De positie van D66 is inmiddels uiterst precair geworden. Als regeringspartij probeert D66 wanhopig compromissen te sluiten om het kabinet overeind te houden, maar juist die aanpak werkt averechts. De partij loopt hierdoor het enorme risico om zowel de linkse kiezers als de meer gematigde achterban definitief kwijt te raken.

De politieke verschuivingen laten zien dat het huidige politieke landschap er heel anders uitziet dan tijdens de verkiezingen van afgelopen najaar. De onvrede over het gevoerde beleid is voelbaar en vertaalt zich direct naar de peilingen.

Wat is de toekomst voor Jetten?

Het minderheidskabinet worstelt. Met een krimpende achterban en een oppositie die sterker wordt dan ooit, rijst de vraag hoe lang premier Jetten dit nog volhoudt. Het constante polderen en het zoeken naar meerderheden in de Kamer lijkt de partij meer te kosten dan het oplevert. De kiezers lijken hun geduld te hebben verloren met de koers van D66 en de resultaten na vier maanden regeren spreken voor zich: de partij staat er slecht voor en de concurrentie op links staat klaar om het stokje over te nemen.

Het is een politiek schouwspel waar de burger met argusogen naar kijkt. Terwijl D66 probeert te overleven in de Haagse politieke arena, drijven de kiezers verder en verder weg. Is dit het einde van de ambities van Jetten, of weet de premier het tij nog te keren voordat het definitief te laat is? De volgende peilingen zullen het ongetwijfeld laten zien, maar voor nu is het beeld somber: D66 is de grote verliezer van de afgelopen maanden.